Quy luật phát triển tâm lý ở trẻ em

Tính mềm dẻo và khả năng bù trừ

Trẻ em có hệ thần kinh rất mềm dẻo, linh hoạt. Dựa trên cơ sở đó, những yếu tố từ môi trường, giáo dục có thể tác động làm thay đổi tâm lý trẻ. Ví dụ: đứa trẻ bị tổn thương tâm lý vì sự bạo hành gia đình, trở nên nhút nhát, mặc cảm, tự ti có thể sẽ cảm thấy hạnh phúc, tự tin hơn nếu gia đình thay đổi cách hành xử theo hướng tích cực, thầy cô và bạn bè quan tâm, giúp đỡ.

Mot so quy luat phat trien tam ly o tre em
Một số quy luật phát triển tâm lý ở trẻ em

Sự mềm dẻo, linh hoạt đó cũng tạo ra khả năng bù trừ trong sự phát triển tâm sinh lý của trẻ. Có nghĩa là khi một chức năng sinh lý, tâm lý nào đó bị thiếu sót, hạn chế thì sẽ có một chức năng khác được tăng cường để bù đắp lại. Ví dụ: những người khiếm thị (khả năng nhìn bị suy giảm nghiêm trọng hoặc mất đi hoàn toàn) thường có thính giác (khả năng nghe) rất nhạy cảm; Người tự ti về ngoại hình, sức khỏe thường có xu hướng cố gắng bù trừ bằng cách nỗ lực học giỏi, cư xử tốt để được mọi người ghi nhận…

Tính toàn vẹn của tâm lí

Cùng với sự phát triển của xã hội, tâm lí của con người ngày càng có tính trọn vẹn, thống nhất và bền vững. Sự phát triển tâm lí đã chuyển biến dần các trạng thái tâm lí thành các đặc điểm tâm lí cá nhân. Tâm lí trẻ nhỏ phần lớn là một tổ hợp thiếu hệ thống với những tâm trạng rời rạc khác nhau. Theo thời gian và những tác động từ môi trường cùng quá trình học hỏi của trẻ, những tâm trạng đó dần chuyển thành các nét tình cách. Ví dụ: những tâm trạng, hành vi khó chịu, bực bội, cáu gắt diễn ra trong thời gian dài sẽ hình thành tính cách nóng nảy, hấp tấp.

Tính trọn vẹn của tâm lí phụ thuộc khá nhiều vào động cơ hành vi của trẻ. Cùng với giáo dục, cùng với sự mở rộng kinh nghiệm sống, những động cơ hành vi của trẻ ngày càng trở nên tự giác, có ý nghĩa xã hội và ngày càng bộc lộ rõ trong nhân cách của trẻ. Trẻ mẫu giáo thường hành động vì muốn thỏa mãn một điều gì đó và động cơ đó thay đổi luôn trong một ngày. Những thiếu niên và thanh niên thường hành động do động cơ xã hội, do tinh thần nghĩa vụ, do sự phát triển toàn diện của bản thân thúc đẩy.

Tính không đồng đều của sự phát triển tâm lý

Sự phát triển tâm lý trẻ em diễn ra không đồng đều và nhiều thay đổi, biến động liên tục. Xét trong cùng một cá nhân, ở những giai đoạn khác nhau, sự phát triển tâm lý cũng diễn ra khác nhau. Ví dụ: sự phát triển tâm lý ở trẻ nhỏ diễn ra vô cùng nhanh chóng nhưng lại thiếu ổn định. Ngược lại, bước vào tuổi trưởng thành, sự phát triển tâm lý chậm lại nhưng mang tính ổn định hơn.

Bên cạnh đó, cùng một cá nhân, cùng một giai đoạn vẫn có thể xảy ra trường hợp những chức năng tâm lý phát triển ở những mức độ khác nhau. Ví dụ: ở trẻ nhỏ, do trải nghiệm sống có hạn, trẻ chưa hình t hành được nhân cách đặc trưng nên chức năng định hướng của tâm lý bị hạn chế. Tuy nhiên, chức năng điều chỉnh lại vô cùng mạnh mẽ, điều này giúp trẻ linh hoạt, nhanh nhạy trong việc học hỏi, tiếp thu để ngày càng hoàn thiện.

Bên cạnh đó, còn có sự khác biệt về tâm lý giữa các cá nhân trong cùng một độ tuổi. Sở dĩ có điều này là do sự khác biệt giữa yếu tố bẩm sinh, môi trường sống và cách thức giáo dục được thừa hưởng của mỗi cá nhân.

Trên đây là một số quy luật cơ bản của sự phát triển tâm lí trẻ em. Điều đó cho thấy quá trình hình thành, phát triển tâm lý diễn ra vô cùng phức tạp, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau. Tuy nhiên, chính điều đó đã tạo nên sự đa dạng, phong phú của các cá nhân cũng như xã hội. Để làm tốt công tác giáo dục, ngoài việc nắm vững những nguyên tắc trên, đòi hỏi các bậc phụ huynh, thầy cô giáo cần phải hiểu được những đặc điểm tâm lý đặc trưng của trẻ, tránh rập khuôn, máy móc, áp đặt, cần phải tôn trọng cá tính riêng của trẻ và tìm ra cách thức phù hợp nhất để trẻ phát huy tối đa năng lực của mình.

Để lại comment cho chuyên gia hoặc gọi vào tổng đài: 1900.6233
Quy luật phát triển tâm lý ở trẻ em
5 (100%) 1 vote

Sơ đồ đường đi tới SUNNYCARE

Xem ngay

VIỆN TÂM LÝ SUNNYCARE

Địa chỉ: 57/6/1 Điện Biên Phủ, P.15, Quận Bình Thạnh, TPHCM

Tel: 1900 6233028 7300 6848 - 024 7300 6848

Email tư vấn: [email protected] | Email hỗ trợ: [email protected]

HOTLINE: 1900.6233